Ljóð eftir Ðimosþenis Papamarkos

Úr Villudómi

Ferðast hér Dauðinn, lúinn og þreyttur, þung eru sporin,
skrælnaðir gómar, klárinn er líka kvalinn af þorsta,
hesturinn blakki. Stansa um stund hjá Einbúalindum.
Af reiðverum jálksins reipi hann tekur, hönk, það er undið,
svart eins og hjartað í ferðalang þeim sem frá skal nú greina,
tvinnað og þrinnað úr ekkjunnar hári, harmanda lokkum,
svo endist í sól og líka í regni og rýrni ekki af tárum
og þrengt geti fjötur, fast geti slegið, eins þó að heyri
grát og það bíti, eitruðum naddi, nöðrunnar gini.
Ungmenni bindur við hávaxna stofna, stúlkur það reyrir
fastar við barrtré, börnin það njörvar á þyrnótta runna.
Snýr sér að Faxa, yrðir á blakk sinn með aktygin skreyttu:
– Ég geng nið‘rað Lindum, fylli á belginn, færi þér sopa
úrvinda báðir erum og þurfum góminn að væta.
En langt er í vatnið, ógreiðfært klungur, klettótt er landið,
einstigið mjóa ætla ég niður, upp til að sækja
vatn og þú bíður, vaktar þá dauðu, lætur þá þegja,
annars er hætt við að ýlfrið og kveinin styggi burt lækinn
hann renni til baka, hræðist og hverfi ofan í grjótið.
– Farðu og drekktu og fylltu á belginn og færðu mér sopa,
þrælanna skal ég gæta á meðan, óttastu ekki.
Með sverðið við belti, bogann um öxl og belginn úr leðri
smokrar sér inn í þéttvaxinn gróður, grýtt er þar undir,
gengur þá slóðann, götuna tæpu, niður að Lindum.
Opnaðist gjáin, hyldjúp sem hafið, svört eins og kráka.
Bregður þeim gamla, á brúninni hikar, nemur þar staðar.
Dauðann þá sundlar, áfram þó heldur, illur er þorstinn
og gjálfrandi vatnið freistar svo ekk‘ er um annað að ræða.
Konungum brugðið löppin sú hefur sem leitar og fálmar
í bjargfastar nafir, brúnir og syllur að feta sig niður.
Ei voru skrefin mörg á hans göngu, tæplega tíu,
áður en heyrðust ofan í djúpi samræður manna
áþekkar bæði uglunnar væli og fashana kurri.
Heyrandi þetta, hóar í Faxa, kallar og mælir:
– Ég sagð‘ að þú ættir að annast þá dauðu og halda í skefjum
svo fæli þeir ekki fljótið og hreki ofan í jörðu,
samt lætur þú náina nöldra og væla með kjaftæði og skvaldur.
Hesturinn blakki hneggjandi kvað hér annað á seyði:
– Sof‘ eins og ungbörn allir þeir dauðu, bæra ekki á sér.
Ef harmljóð þú nemur, kvein eða kjökur, líttu þá niður
ofan í gjánni mælanda finnur með sorgir í sefa.

Villudómar (παραλογές) eru flokkur alþýðlegs kveðskapar hjá Grikkjum. Slíkar þulur eru oftast alllangar frásagnir byggðar á efni úr þjóðsögum eða gosögnum. Þær eru yfirleitt fjarstæðukenndar með einhverjum hætti og frásögnin utan við venjulegan veruleika (sjá t.d. http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGL-A111/683/4523,20488/)

Ljóð þetta heitir á frummálinu Απώ την Παραλογή. Það birtist fyrst í bókinni Γκιακ (Giak) sem kom út árið 2014. Sú bók hlaut bókmenntaverðlaun Akademíunnar í Aþenu árið 2015.

Höfundurinn Δημοσθένης Παπαμάρκος (Ðimosþenis Papamarkos) er fæddur árið 1983 í Μαλεσίνα (Malesina) í Grikklandi.

Ég þýddi ljóðið út grísku með hliðsjón af enskri þýðingu í Austerity Measures: The New Greek Poetry (Karen van Dyck, ritstj., New York Review Books, 2016).

Bragarháttur frumtextans er dæmigerður grískur þjóðkvæðaháttur með fimmtán atkvæða línum. Hrynjandin í þýðingunni er önnur en í frumtextanum og ég vík frá reglunni um fimmtán atkvæði þar sem ég leyfi mér að skjóta áherslulausum smáorðum framan við bragliði eins og tíðkast í íslenskri vísnagerð.

Í frumtextanum heitir ferðalangurinn Hgaros (Χάρος) en hann er persónugervingur dauðans í grískri þjóðtrú. Til forna hét hann Χάρων og ferjaði hina dauðu yfir heljarfljótið. Á íslensku er hann kallaður Karon.



Ritaðu ummæli